ECHİNOCOCCOSİS (KİST HİDATİK)
|
HASTALIĞIN ETKENİ NEDİR? Hastalığın etkeni Echinococcus denilen ve birkaç farklı türü bulunan bir parazittir.Bu cinse ait olan ve kedi/köpekler için önem arz eden Echinococcus granulosus türüdür.Bu tür insanda hidatik kist oluşturması nedeniyle zoonoz enfeksiyon olarak da önem taşımaktadır.Ayrıca kedi/köpeklerde enfeksiyon yapma özelliğine sahip olan bir diğer tür de Echinococcus multilocularis’ tir. HASTALIĞIN GELİŞİMİ NASILDIR? Bu iki türün yapısal farklılığı yanında insanda oluşturduğu kistin farklılığı ve ara konakçılarının farklı olması nedeniyle hastalığın gelişimini etkenin türüne göre iki grupta incelemek daha doğru olacaktır.
Echinococcus Granulosus; Etken kedi/köpeklerin ince bağırsağında yaşar ve şerit şeklindedir. Etkenin son konakçısı kedi/köpek, ara konakçıları ise koyun-sığır gibi otçul hayvanlardır. Kedi/Köpeğin bağırsağındaki yumurtalar dışarı atılır.Bu yumurtaların koyun, sığır, tavşan veya insan gibi ara konakçılar tarafından alınmasından sonra ara konakçının vücudunda açılırlar ve sindirim sistemi duvarını delerek lenf ve kan yolu ile karaciğere gelerek hidatik kist oluştururlar.Hidatik kistlere akciğer, kalp gibi diğer organlarda da rastlanabilir.Bu hastalıklı organların kedi/köpekler tarafından yenmesiyle siklus devam eder.Oluşan hidatik kist sulu Echinococ kist formundadır ve insanlarda ölümle sonuçlanabilen deformasyonlara neden olabilir.Kist yavaş bir gelişim izlemekle birlikte kitle olarak bir insan başı büyüklüğüne kadar ulaşabilir.Echinococcus yumurtaları gölge ve serin bir yerde yaklaşık 3 hafta süre ile canlılığını koruyabildiğinden çiğ yenilen sebze ve meyvelerde bulaşmada etkin rol oynar.İnsanda parazitin larva şekli yerleşerek gelişim gösterebilir.Erişkin hali insanlarda gelişemez.
Echinococcus Multilocularis; Etkenin erişkini kedi/köpeklerin bağırsağında larvaları ise tarla faresi gibi kemirgenlerin iç organlarında yaşar. Son konakçı kedi/köpektir.Kedi/Köpeklerin bağırsaklarından dışkı ile atılan yumurtalar.fareler tarafından alınır.Sindirim sisteminden kan ve lenf yolu ile vücuda yayılır ve öncelikle karaciğerde alveollü kist oluşturur.Paraziti taşıyan farelerin kedi/köpekler tarafından yenilmesiyle bağırsaklarda yaklaşık 2 aylık bir sürede erişkin hale gelir.İnsana bulaşma farelerle temas az olduğundan nadirdir.Çoğunlukla doğaya bulaşmış yumurtaların alınmasıyla oluşur. |
HASTALIĞIN BELİRTİLERİ NELERDİR? Paraziti taşıyan kedi/köpeklerde belirgin bir problem yaratmaz. Görülebilecek tek bulgu dışkı ile atılan halka veya yumurtalar olabilir.Ancak ağır enfeksiyonlarda parazitin çok olduğu durumlarda;iştahsızlık,ishal,tüy yapısında bozulma matlaşma-karışıklık,çok iyi mama yemesine rağmen kilo kaybı,kusma ve karında şişlik olabilir.
HASTALIKTAN NASIL KORUNULUR? * Kedi/Köpeklerin enfekte organları(akciğer, karaciğer v.s.) yemesi engellenmelidir. Ayrıca bu tür sakatatlar sağlıklı da olsa çiğ olarak verilmemelidir. * Gıda maddesi olarak tüketilen meyve ve sebzeler çok iyi yıkandıktan sonra yenmelidir. * Halk sağlığı açısından, sokağa gezdirmek için çıkarılan köpeklerin dışkıları mümkün olduğunca toplanmalıdır. * Kedi/Köpeklere parazitlerin yumurtalarına karşı düzenli olarak paraziter ilaç uygulaması yapılmalıdır. * Bu amaçla kullanılan ilaçların kullanım aralığı hastalığı kapma riski, yaşadığı çevre, beslenme şekli ve diğer faktörlere göre değişebilse de genelde 3 aydır. Petlerin 3 ayda bir rutin olarak parazit ilaçları yapılmalıdır. SONUÇ OLARAK; Zoonoz karakterli bu hastalıktan korunmak için Petlerimizin antiparaziter ilaç uygulamalarının düzenli aralıklarla yapılması gerekli ve zorunludur. Petinizin antiparaziter ilaç uygulamalarının düzenli olarak yapılması durumunda, paraziti alma riskiniz iyi yıkanmamış herhangi bir sebze veya meyveden alma riskinize oranla daha düşüktür. SAĞLIKLI GÜNLER DİLERİZ !!!………… |